Op vrijdag 23 oktober was het Vakland Café geheel gewijd aan de vraag wat wij op het Hogeland kunnen betekenen voor nieuwkomers – van arbeidsimmigranten tot asielzoekers. En als er iets uit deze middag geconcludeerd mag worden, dan is het dat er veel, zelfs heel gedaan wordt. Bijvoorbeeld vanuit de gemeente Het Hogeland. Voor alle inburgeringsplichtigen organiseert de gemeente het gehele traject. Dit doen we samen met onze partners zo legde Diana Löhr, teamleider Migratie en Meedoen, uit. De gemeente werkt daarbij nauw samen met het COA, onderwijs en verschillende maatschappelijke organisaties.
Als een inburgeraar binnen komt dan volgt er allereerst een intakegesprek en er word een leerbaarheidstoets uitgevoerd. Samen met een regievoerder wordt dan een Plan Inburgering en Participatie (PIP) opgesteld. Daarna zijn er drie leerroutes op maat mogelijk. Inburgeraars kunnen daarnaast terecht bij het Taalhuis Het Hogeland en de informatiepleinen in de bibliotheken van Bedum, Leens, Uithuizen en Winsum. Tijdens de inburgeringstermijn van drie jaar is er regelmatig contact tussen de inburgeraar en de regievoerders van de gemeente.
De wens van het college is dat er een regulier AZC komt ergens in de gemeente.
De gemeente, zo legde Löhr uit, heeft daarnaast zo’n 500 opvangplekken in de twee tijdelijke azc’s die er nu nog zijn, in Winsum en – geheel tegen de wil van de gemeente in – in Uithuizen. De wens van het college is dat er een regulier AZC komt ergens in de gemeente. Het is nog niet duidelijk hoe dit eruit gaat zien. Statushouders wonen verspreid over de gehele gemeente. Iedere gemeente krijgt halfjaarlijks een taakstelling en deze dient uitgevoerd te worden. Ook heeft de gemeente een aantal opvanglocaties voor Oekraïners.
Uit het gesprek met Löhr bleek dat we op het Hogeland zien dat er diverse vrijwilligersorganisaties actief zijn. Ook ondernemersverenigingen staan open om statushouders/asielzoekers werkervaring op te laten doen. Wat het lastig maakt is dat de mensen die op een AZC wonen niet automatisch gekoppeld zijn aan onze gemeente. Stel een ondernemer laat iemand werkervaring opdoen in zijn bedrijf, past goed in het arbeidsproces maar moet na verloop van tijd vertrekken naar Zeeland of Limburg omdat daar de gemeente zit waar hij/zij aan gekoppeld is. ‘Voor beide partijen is dat uiteraard onplezierig’, legde Löhr uit. ‘Hebben ze zoveel geïnvesteerd in elkaar, en moet de werknemer ver weg verhuizen. Dat is iets wat we in de toekomst graag anders willen zien’.
Nieuwkomers welkom!
Löhr had iemand meegenomen die deze ervaringen allemaal achter de rug had: Wahabou Alidou. Hij was jarenlang coördinator van Stichting Colourful Het Hogeland (voorheen Colourful Bedum), een organisatie die tot begin 2024 activiteiten en ontmoetingen organiseerde om nieuwe inwoners met een migratieachtergrond thuis te laten voelen in de regio, en nu is hij werkzaam bij de gemeente het Hogeland als Uitvoeringsregisseur Inburgering (en daarmee een directe collega van Diana). Alidou vertelde dat hij ook dankzij zijn eigen strijd om hier een bestaan op het Hogeland te vinden, de nieuwkomers goed kan begrijpen. ‘Ik weet grofweg wat zij meemaken.’
Mawi Hernandeze van Cielito Lindo bij haar mobiele Taqueria
‘De belangrijkste succesfactor? Mijn authentieke Mexicaanse gerechten.’
Enkele van die nieuwkomers kwamen daarna aan het woord. De eerste was Mawi Hernandez, een professioneel danseres, chef-kok en ondernemer, oorspronkelijk afkomstig uit Mexico en inmiddels gevestigd in Warffum. Ze kwam jaren geleden naar Nederland als danseres voor het internationale dansfestival Op Roakeldais, werd verliefd, bleef in Warffum wonen en is sindsdien een bekend en actief figuur in de lokale gemeenschap. Samen met haar man David runt zij Cielito Lindo, een traditioneel Mexicaanse restaurant in Warffum. Het staat bekend om zijn authentieke Mexicaanse gerechten en heeft een foodtruck – een mobiele taquería – die ook op de Vismarkt in Groningen staat. Een succesformule, die met hard werken werd bereikt. Hernandez benadrukte dat vooral de authenticiteit van haar gerechten en haar liefde voor de Mexicaanse keuken de doorslag hebben gegeven. De taal is nog wel een klein probleem, gaf ze toe, maar dat wordt langzaam beter, zoals bleek tijdens het interview.
De tweede was Ahmet Dinc, een gevluchte Turkse universitaire docent/professor wiens verhaal onlangs in de Ommelander werd gepubliceerd. Dinc dankte Nederland en het Hogeland omstandig voor de kansen die ze hem boden, nadat hij en zijn gezin waren gevlucht. In Warffum is Dinc vrijwilliger bij de Thuiskamer, waar hij koffie zet en tafels dekt, en bij de Voedselbank Het Hogeland, waar hij met de auto spullen ophaalt. Langzaam leerde hij de Nederlandse taal, haalde zijn KNM-examen en volgt drie dagen per week Nederlands in Groningen; uiteindelijk wil hij weer als econoom werken, eerst via een baan in de logistiek. Zijn vraag: hoe kan ik met mijn nog-niet-optimale-taalbeheersing toch aan het werk komen, bijvoorbeeld in de logistiek?
Veel vrijwilligers
Daarvoor zijn verbindingen nodig met ondernemers binnen en buiten het Hogeland, schetste Gert-Jan Leerink van Vakland het Hogeland. De Gebiedscoöperatie – waarvan Vakland het uitvoeringsprogramma is – heeft immers verbindingen met ondernemers, onderwijs, overheid en dorpsbewoners en hun verenigingen.
Van die laatste categorie waren onder andere de vrijwilligersgroepen uit Uithuizen en Winsum aanwezig, die asielzoekers in de AZC’s helpen met praktische ondersteuning, vertier, gesprekken en soms ook zakelijke beslommeringen. Vrijwilligers geven basale Nederlandse taalles of begeleiden bewoners in het open leercentrum bij computergebruik en zelfstudie. In Uithuizen, zo vertelde Harald Bouman, was er bijvoorbeeld grote behoefte aan naaimachines, waarmee men zelf kleren kon maken, verstellen of repareren. ‘Dat was een van de eerste dingen die men aan ons vroeg. Er wonen vier kleermakers op deze locatie en deze mensen vinden het leuk om de fijne kneepjes van het naaien aan andere geïnteresseerden te leren. Het is echt een succes. ’ Vrijwilligers helpen ook mee bij de door Jantje Beton georganiseerde spelmiddagen voor kinderen, vertelde hij, ‘bij uitstapjes en feestelijke middagen. ‘Ook de gezamenlijke maaltijden zijn erg in trek.’
‘Vrijwilligers helpen mee bij de spelmiddagen voor kinderen.’
Ook in Winsum is een grote vrijwilligersgroep ontstaan rond het AZC, vertelde Bert de Vries, voorzitter van de stuurgroep. De stichting werd opgericht in 2022 vanuit een lokaal initiatief van kerken, ondernemersverenigingen zoals Promotie Winsum en sportverenigingen om vluchtelingen een warm welkom en ondersteuning te bieden. De organisatie en haar groep van circa 70 vrijwilligers helpt bewoners van de opvanglocatie in Winsum met onder meer buddyhulp, verhuizen, een fiets regelen, wegwijs worden in het dorp en diverse sociale activiteiten, zoals uitstapjes en wandelingen.’ Zo brachten kinderen van het AZC bezoekjes aan de Welkomboerderij Onstaheerd, Ook hier is een naaiatelier ingericht, waar bewoners samen met vrijwilligers kleding maken voor de mensen in het azc. De bewoners zijn blij met de mogelijkheid om iets te doen te hebben tijdens hun verblijf. Ook de vrijwilligers vertelden over hoe fijn zij het vonden om iets voor vluchtelingen te kunnen betekenen.
Aan het woord kwam ook Geert Sanders, socioloog en emeritus hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, die vanuit Vluchtelingenwerk veel werk heeft verzet voor asielzoekers, onder andere in Uithuizen, maar telkens tegen de starre houding van officiële instanties zoals het COA aanliep.
Vrijwilliger Mohamed in de wekelijkse Thuiskamer van Warffum
Thuiskamers: belangrijke schakel
Wat zeker niet mag ontbreken in het rijtje dat zijn de Thuiskamers van Mensenwerk het Hogeland: de laagdrempelige wekelijkse koffie/thee-tafels die inmiddels op meer dan 40 plekken op het Hogeland zijn neergestreken. Sandra Schoonebeek, buurtwerker informele zorg bij Mensenwerk Hogeland, coördineert de projecten rondom Thuiskamers en Steunouder. Zij vertelde dat sommige statushouders de Thuiskamers bezoeken en die Thuiskamers zeer blijken te verrijken. Zoals iemand van een van die Thuiskamer zei: ‘We hebben nu hele andere gesprekken aan tafel dankzij hen.’ Ook Ahmet – eerder genoemd – is een sprekend voorbeeld daarvan. ‘Hij is nu een van de vrijwilligers daar. Samen met Mohammed.’
‘We hebben nu hele andere gesprekken aan tafel dankzij hen.’
Taal: van groot belang
Al met al blijkt vooral taal een grote belemmering bij de ontwikkeling van deze nieuwe Hogelandsters. Vrijwel alle organisaties – het COA, Vluchtelingenwerk en de gemeente voorop – doen daar iets aan, ondersteund door de bibliotheken met hun Taalhuizen, de vrijwilligersorganisaties rondom de AZC’s en hun systeem van buddy’s, maar ook de Thuiskamers en de ondernemers waar migranten en asielzoekers stages lopen of werk verrichten. Zoals Diana Löhr het samenvatte: ‘Er gebeurt veel, maar een nieuwe taal leren gaat langzaam, zeker als het geen verwante taal is.’
Taallessen nieuwkomers op het Hogeland
Marloes Brouwer van de Internationale Schakelklas (ISK) in Warffum – waar alle Hogelandster asielzoekerskinderen vanaf 12 jaar naar toe gaan – vertelde daarom dat de dagelijkse lessen van groot belang zijn voor de vroegtijdige taalontwikkeling. Deze ISK ging na de meivakantie van 2023 van start in het voormalige gebouw van basisschool De Rank. Het was een direct gevolg van de komst van zo’n driehonderd nieuwkomers (statushouders) naar de gemeente Het Hogeland. De school biedt voortgezet onderwijs aan nieuwkomers tussen de 12 en 18 jaar die de Nederlandse taal nog niet of nauwelijks beheersen.
De lessen zijn gericht op het snel aanleren van de Nederlandse taal en cultuur, aangevuld met vakken als rekenen, burgerschap en sport. Het doel is dat leerlingen vanuit hier doorstromen naar regulier voortgezet onderwijs (vmbo, havo, vwo, praktijkonderwijs) of het mbo, legde Brouwer uit. De school zoekt actief aansluiting bij de lokale gemeenschap, onder meer via samenwerkingen met de Kunstkerk in Warffum en het organiseren van een Open Huis waarbij ook reguliere vwo-leerlingen en buurtbewoners betrokken zijn.
Van groot belang, zo vonden alle bezoekers aan dit zeer geslaagde Vakland Café. Maar voor oudere nieuwkomers des te lastiger, want de jeugd pikt taal veel sneller op, en dat zorgt weer voor een tweedeling. ‘Er is niet één eenvoudige oplossing’, concludeerde gastheer Gertjan Leerink, ‘Maar met elkaar komen we een heel eind.’
‘Met elkaar komen we een heel eind.’
